Własność - nasze porady

Problem: Pani Marii 3 tygodnie temu zmarł mąż. Klientka została sama z trójką dzieci żyjących, a czwarty syn zmarł rok temu, ale pozostawił po sobie dwie córki, czyli wnuczki zmarłego. Jest problem, gdyż mąż nie pozostawił testamentu, a jeden z synów domaga się większego udziału w spadku po ojcu, gdyż uważa, że najwięcej mu pomagał. Syn ten uważa, że ta cześć po zmarłym bracie powinna również mu przypaść w zamian za pomoc jaką okazywał ojcu przed śmiercią.  Klientka chciałaby się dowiedzieć jak wygląda sprawa, gdy mąż nie pozostawił testamentu i czy faktycznie temu najmłodszemu dziecku przysługuje większy udział w spadku.

Porada: W zaistniałej sytuacji, gdy mąż nie pozostawił po sobie testamentu, wówczas zastosowanie ma dziedziczenie ustawowe, czyli dziedziczenie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. W tym przypadku Pani jako małżonce nie może przypaść mniej niż 1/4  spadku, gdyż jest to zapewnione przez KC.  Każde z pańskich dzieci otrzyma po 3/16 spadku, gdyż Pani otrzymała 1/4 a pozostałe 3/4 przypadną dzieciom, a skoro jest 3 żyjących i jeden syn nie żyjący wówczas dzieli się to 3/4 przez 4, wówczas każdy otrzyma po 3/16 spadku. Natomiast syn, który zmarł przed spadkodawcą pozostawił po sobie dwie córki-czyli wnuczki spadkodawcy, i one dziedziczą część przypadającą im ojcu, czyli to 3/16 i jest ono dzielone przez 2 gdyż są dwie wnuczki, które otrzymują 3/32 spadku.

Opis problemu: Mama Klientki po śmierci jej pierwszego męża, ojca Klientki, ponownie wstąpiła w związek małżeński, z którego nie miała dzieci. Teraz zmarła mama Klientki. Rodzice Pani byli właścicielami nieruchomości gruntowej. Żaden z rodziców nie pozostawił testamentu, po żadnym też nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Klientka ma jeszcze dwóch braci. Klientka chciała dowiedzieć się w jakich udziałach dziedziczy spadek?

Porada: W związku z tym, że mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym opierać poradę będziemy na Tytule II Księgi IV pt. Spadki Kodeksu cywilnego. Jako pierwszy zmarł ojciec Klientki. Pan ten był wraz z żoną właścicielami nieruchomości gruntowej, co stanowi masę spadkową. Majątek ten dziedziczy Pani i dwaj Pani bracia po ¼ każdy z nich , oraz matka Pani również w części ¼. W rezultacie matka Klientki stała się właścicielką 5/8 całości nieruchomości gruntowej. Po śmierci matki dziedziczy ojczym, Pani, oraz dwóch Pani braci w równych częściach. Aby spadkobiercy nabyli tytuł prawny do nieruchomości konieczne jest złożenie do sądu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i o dział spadku. Jeśli państwo są zgodni co do podziału mogą wspólnie udać się do notariusza w celu sporządzenia poświadczenia dziedziczenia. Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł, powiększone o 23% podatku VAT.

Opis problemu: Do BPO zadzwoniła klientka w sprawie dotyczącej reklamacji zakupionych przez nią butów. Klientka na odpowiedź na złożoną reklamację czeka już ponad 21 dni w której żądała naprawy w zakupionych przed miesiącem butach złamanego obcasa. Ma wątpliwości dotyczące dalszego postępowania. Czy może w związku z tym odstąpić od umowy i zażądać zwrotu pieniędzy?

Porada: Do tej sytuacji ma zastosowanie ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej (DzU z 2002 r. nr 141, poz. 1176 z późn. zm.). Zgonie z nią w wypadku gdy buty są niezgodne z umową (np. mają  wady fizyczne), to klientka może najpierw domagać się jego wymiany na egzemplarz niewadliwy albo bezpłatnej naprawy. Dopiero, gdy jest to niemożliwe albo zbyt kosztowne (w porównaniu z ceną rzeczy), wtedy ma prawo do żądania obniżenia ceny, albo odstąpienia od umowy. Odstąpienie nie jest jednak możliwe, gdy niezgodność towaru z umową jest nieistotna. Zgodnie z art. 8 pkt. 3 w/w ustawy jeśli sprzedawca nie udzieli odpowiedzi na reklamację w terminie 14 dni oznacza to, że uznał ją za uzasadnioną. Ustawa nie reguluje zarówno formy składania reklamacji jak i odpowiedzi na nią.

   Klientka powinna skierować do sprzedawcy pismo w którym podnosi fakt upływu terminu 14 dni na odpowiedź i w związku z tym uznanie jej roszczeń przez sprzedawcę.  

Opis problemu: Klient zadzwonił do Biura Porad Obywatelskich z pytaniem czy testament można sporządzić jedynie u notariusza.

Porada: Kodeks cywilny przewiduje kilka form sporządzania testamentów. Jedną z form jest testament pisemny, który ma moc równą testamentowi notarialnemu. Sposób sporządzenia takiego testamentu określa art. 949 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem spadkodawca może napisać taki testament w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Warto wspomnieć, że zwrot „w całości” pismem ręcznym oznacza, że nie może to być np. testament sporządzony na komputerze, a po wydruku jedynie podpisany. W przypadku, gdy testator zapomni wskazać datę spisywania testamentu, nie powoduje to automatycznie nieważności testamentu. Zgodnie z art. 949 § 2 kc taki testament będzie ważny, jeżeli nie ma wątpliwości co zdolności sporządzenia testamentu przez spadkodawcę (np. co do stopnia rozwoju chorób wieku starczego), co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Opis problemu: Klientka zawarła umowę darowizny ze swoją kuzynką. Darowizna została wykonana, natomiast w późniejszym okresie Klientka dowiedziała się, że umowa darowizny dla swojej skuteczności musi być koniecznie zawarta w formie aktu notarialnego. Zwróciła się do doradcy Biura Porad Obywatelskich z pytaniem czy to prawda?

Porada: Zgodnie z art. 890 Kodeksu cywilnego oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże brak zachowania tej formy nie skutkuje nieważnością darowizny, bowiem art. 890 zdanie drugie przewiduje, że umowa darowizny zawarta bez przepisanej prawem formy jest ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Przepis ten nie uchyla jednak innych przepisów funkcjonujących w obrocie prawnym, które przewidują szczególne formy dla oświadczeń obu stron. Przepisy takie to na przykład te dotyczące przenoszenia własności nieruchomości (tu forma aktu notarialnego jest zawsze koniecznością) lub dotyczące zbywania przedsiębiorstwa (dla skuteczności zbycia konieczna jest forma pisemna z podpisami notarialne poświadczonymi).

Opis problemu: Żona Klienta otrzymała od swoich rodziców darowiznę mieszkania. Umowa darowizny została sporządzona w formie aktu notarialnego już podczas trwania małżeństwa. Obecnie Klient chciałby wnieść pozew o rozwód i zadzwonił do Biura Porad Obywatelskich z pytaniem, czy mieszkanie należy do majątku wspólnego małżonków. Z wywiadu przeprowadzonego przez Doradcę z Klientem wynika, że nie był on wymieniony w akcie notarialnym, jak też nie ma w nim żadnych zapisów dotyczących majątku wspólnego lub osobistego żony.

Porada: Zgodnie z art. 33 pkt. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego małżonka należą przedmioty majątkowe nabyte m.in. przez darowiznę. Darczyńca (tu: rodzice żony Klienta) mogą jednak postanowić inaczej. W obecnym stanie faktycznym treść aktu notarialnego nie wskazuje jednak, aby intencją rodziców było przekazanie mieszkania do majątku wspólnego małżonków, wobec powyższego należy przyjąć, że mieszkanie weszło do majątku osobistego żony.

Opis problemu: Do Biura Porad Obywatelskich zgłosił się klient w sprawie dotyczącej usługi turystycznej. Klient wraz z żoną i dziećmi wykupił w biurze podróży wycieczkę do Grecji. Zgodnie z katalogiem i zawartą umową pokój w hotelu, który mieli otrzymać miał mieć widok na morze, tymczasem okna wychodziły na hałaśliwą ulicę. Nie było w nim również balkonu, a hotel położony był znacznym oddaleniu od plaży natomiast zgodnie z katalogiem miał być położony 200 m. od plaży.

Porada: (DzU z 2004 r. nr 223, poz. 2268 z późn. zm.) reklamacja usługi turystycznej możliwa jest z powodu nienależytego wykonania umowy. Zgodnie z art. 16b tej ustawy klient powinien niezwłocznie powiadomić wykonawcę oraz organizatora imprezy turystycznej w sposób przyjęty dla danej usługi o stwierdzonych nieprawidłowościach. Ponadto niezależnie od tego faktu klient może złożyć reklamację w ciągu 30 dni od daty zakończenia imprezy. Organizator powinien ustosunkować się do niej na piśmie. Jeśli klient nie zgadza się z odpowiedzią organizatora może swoich roszczeń dochodzić przed sądem do wysokości dwukrotności sumy zapłaconej za imprezę w odniesieniu do każdego klienta. Oszacowanie kwoty o którą organizator powinien obniżyć cenę imprezy turystycznej ułatwi tzw. Tabela Frankfurcka. Jest ona dostępna na stronie http://www.konsument.gov.pl/files/t_frankfurcka.pdf . Zgodnie z nią różnica dotycząca odległości od plaży powoduje obniżenie ceny od 5 do 15 %, brak balkonu o 5-10 %, , różnica w sposobie zakwaterowania w zarezerwowanym obiekcie 5 – 10%.

Opis problemu: Klient chciał zareklamować odkurzacz, który kupił ponad rok temu. W sklepie poinformowano go, że gwarancja była udzielona na rok od daty zakupu, wobec powyższego sklep (producent) może naprawić sprzęt, jednakże za pełną odpłatnością. Klient zadzwonił do Biura Porad Obywatelskich z pytaniem czy to prawda, że gwarancja może być udzielona tylko na 1 rok, ponieważ słyszał od znajomego, że minimalny okres gwarancji wynosi dwa lata.

Porada: Na wstępie podkreślić należy, że prawo przewiduje różne instytucje ochrony kupującego w związku z zawarciem przez niego umowy ze sprzedawcą. Sprzedawca, który sprzedaje towar w ramach tzw. sprzedaży konsumenckiej (sprzedaż na rzecz osoby fizycznej, która nie nabywa towaru w zakresie i na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej) odpowiada wobec konsumenta z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Odpowiedzialność ta obejmuje naprawę towaru, jego wymianę na nowy, bądź też ewentualne odstąpienie od umowy. Odpowiedzialność sprzedawcy z tyt. niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową, zwana powszechnie „rękojmią”, obejmuje okres 2 lat od zawarcia umowy sprzedaży. Okresu tego nie można odgórnie skrócić.

   Inną, niezależną od rękojmi konsumenckiej instytucją ochronną jest gwarancja. Gwarancja może istnieć dodatkowo obok rękojmi, nigdy natomiast nie może występować zamiast niej. Gwarancja jest de facto dodatkową umową, zawieraną równocześnie z umową sprzedaży. Jej okres zależy od ustaleń stron, w typowej sytuacji jest narzucony z góry i nie podlega negocjacjom. Czas trwania gwarancji może być krótszy od rękojmi i wynosić, tak jak w opisanym stanie faktycznym, rok.

   W obecnej sytuacji uprawnienia Klienta z gwarancji faktycznie wygasły. Powinien on udać się ponownie do sklepu, w którym zakupił sprzęt i oświadczyć, że chce skorzystać z rękojmi. W ramach rękojmi może żądać, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, bezpłatnej naprawy sprzętu lub wymiany na nowy na koszt sprzedawcy.

Opis problemu: Klient zakupił telefon komórkowy w salonie firmowym popularnej sieci komórkowej. Po tygodniu od dnia zakupienia telefon przestał poprawnie działać. Klient zaniósł telefon do salonu żądając jego naprawy, jednakże w salonie odmówiono mu jej wykonania. Pracownik salonu poinformował Klienta, że wymiana będzie możliwa dopiero w momencie, gdy Klient przedstawi przeprowadzoną na własny koszt ekspertyzę, z której będzie wynikało, że telefon faktycznie posiada wadę, i że wada ta nie powstała z winy użytkownika telefonu.

   Klient zadzwonił do Biura Porad Obywatelskich z pytaniem czy w świetle przepisów prawa postępowanie salonu jest prawidłowe.

Porada: Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego sprzedawca (tu: sieć telefonii komórkowej) odpowiada wobec kupującego, jeżeli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umową. Towar niezgodny z umową sprzedaży to m.in. taki, który posiada wady oprogramowania. Na sprzedawcy ciąży więc, zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, obowiązek wymiany lub naprawy telefonu, przy czym Klienta nie obciążają ewentualne ekspertyzy związane z tym procesem.

   Podkreślić należy, że niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową musi istnieć w chwili wydania towaru – zazwyczaj jest to moment dokonania zakupu. Jednakże w przypadku stwierdzenia niezgodności przed upływem sześciu miesięcy od wydania towaru domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania. Ponieważ Klient stwierdził niezgodność po upływie tygodnia od daty zakupu, jest on chroniony tym ustawowym domniemaniem. Wobec powyższego, dla obalenia tego domniemania, to sprzedawca powinien wykonać ewentualną ekspertyzę na swój koszt. 

Problem: Pani Barbara jest właścicielką nieruchomości położonej  w  Toruniu przy ul. Kopernika . Jest to działka wraz z budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka z całą swoją rodziną. Nie było problemu dopóki nie wybudował się i nie ogrodził swojej działki sąsiad klientki. Droga dojazdowa ma 3 m szerokości, dlatego przy zakręcie 90 stopni, jaki znajduje się przy nieruchomości sąsiada, pojazd nie jest w stanie skręcić. Z faktu tego powstał problem, ponieważ ogrodzenie sąsiada utrudnia dojazd pojazdu asenizacyjnego t.j.„szambiarki” do działki Pani Barbary z drogi publicznej. Obie nieruchomości mają jedną drogę dojazdową z drogi głównej. Klientka próbowała porozumieć się z sąsiadem co do usytuowania płotu. Gdyby płot w rogu był lekko poprowadzony ze skosu nie byłoby żadnego problemu, jednakże sąsiad nie zezwala na takie rozwiązanie i chce nadal mieć płot pod kątem 90 stopni. Pani Barbara nie jest w stanie opróżniać zbiornika na nieczystości ciekłe.

Porada: W zaistniałej sytuacji, powinna Pani jeszcze raz spróbować porozmawiać z sąsiadem na spokojnie w celu przesunięcia nie ukończonego wówczas płotu. W przypadku gdy sąsiad nadal będzie zaborczy i  nie będzie chciał polubownie załatwić sprawy wówczas może Pani żądać zgodnie z art. 145 KC ustanowienia służebności drogi koniecznej. Jest to jak najbardziej zasadne powołanie się na ten artykuł, ponieważ przy tak postawionym płocie nie ma Pani odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. W tej sprawie jest to z pewnością nieodpowiedni dostęp,gdyż nie da się z niego korzystać tak, by możliwe było użytkowanie nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Wówczas za odpowiednim wynagrodzeniem będzie mogła być ustanowiona dla Pani służebność drogi koniecznej. Z reguły powinno się przeprowadzać dowód z oględzin wymienionych nieruchomości. Oględzin należy dokonywać z udziałem biegłego geodety w celu umożliwienia mu sporządzenia mapy oznaczającej projektowany sposób ustanowienia drogi koniecznej. Mapa powinna być sporządzona według zasad obowiązujących przy opisie nieruchomości w księdze wieczystej. Wniosek o ustanowienie drogi koniecznej powinien odpowiadać warunkom pisma procesowego.

   Powinien również dokładnie wskazać okoliczności uzasadniające potrzebę ustanowienia omawianej drogi. Sąd nie jest związany żądaniem wniosku i może przeprowadzić drogę w inny sposób, niż żądał wnioskodawca, jeżeli materiał dowodowy i wynik oględzin nieruchomości za tym będą przemawiały. Prawidłowe uzasadnienie wniosku ułatwi sądowi zajęcie właściwego stanowiska w kwestii ustanowienia drogi koniecznej.
Właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd położenia rzeczy (art. 606 k.p.c), a gdy nieruchomość jest położona w kilku okręgach sądowych - wybór sądu należy do wnioskodawcy (art. 43 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c).

Opis problemu: Do BPO zgłosiła się Klientka, która zakupiła na raty podczas przeprowadzonej u niej w domu prezentacji odkurzacz. Od momentu zawarcia umowy upłynęły trzy dni. Ma również pytanie dotyczące zawartego przez nią umowy kredytu pokrywającego zakup sprzętu.

Porada: Zawarta przez klientkę umowa nazywa się umową zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa. Umowa ta jest regulowana przez ustawę z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (DzU z 2000 r. nr 22, poz. 271 z późn. zm.).Klientka ma prawo bez podawania przyczyn i bez żadnych konsekwencji odstąpić od zawartej umowy w ciągu 10 dni od jej zawarcia. Lub jeśli nie została poinformowana o tym prawie w ciągu 10 dni od chwili powzięcia wiadomości o tym prawie jednak nie później iż w ciągu 3 miesięcy. Klientka powinna złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy na piśmie (wystarczy wysłać je listem poleconym). Wzór odpowiedniego oświadczenia powinna ona otrzymać od sprzedawcy. W razie odstąpienia od umowy nie wolno pobierać od konsumenta żadnych prowizji (tzw. odstępnego). Klientka ma jednak obowiązek zwrotu nieużywanego towaru do sprzedawcy(ma prawo jedynie do tzw. zwykłego zarządu – obejrzenia towaru, ale bez użycia odkurzacza do sprzątania). Sprzedawca powinien jej niezwłocznie oddać pieniądze (nie dłużej jednak niż w ciągu 14 dni). Zakup na raty oznacza, że Konsumentka zawarła również umowę kredytu konsumenckiego. Odstąpienie przez Klientkę od umowy kupna towaru oznacza jednocześnie, że jest ono skuteczne także wobec umowy o kredyt konsumencki. Wynika to z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (DzU z 2001 r. nr 100, poz. 1081 z późn. zm.). W takim przypadku kredytodawca – oferujący pożyczkę ratalną – zwraca niezwłocznie wszystkie poniesione przez Konsumentkę koszty związane z zawarciem umowy oprócz opłaty przygotowawczej oraz wydatków związanych z ustanowieniem ewentualnego zabezpieczenia spłat.

Problem: Pan Jarosław jest właścicielem zabudowanej nieruchomości przy ulicy Bydgoskiej w Malborku. Klient zapoznał przez Internet Panią X, z którą zamierzał się związać, lecz ona mieszkała w Niemczech. Pan Jarosław postanowił więc wyjechać do wybranki. Od wielu lat przyjaźnił się ze swoim sąsiadem, z którym graniczył przez płot. Klient powiedział sąsiadowi, że wyjeżdża i chciałby go prosić, aby ten zaopiekował się jego domem, a nawet pozwolił mu w nim pomieszkiwać czy też wynająć innej osobie. Panowie umówili się słownie, że Pan Jarosław będzie przesyłał na konto pieniądze na podatki itp. Tak też było przez pierwsze 5 lat, po czym klient zapomniał uiszczać tych opłat, gdy narodził mu się synek i miał bardzo dużo zajęć z tym związanych i zapomniał o nieruchomości w Polsce. Minęło 30 lat od wyjazdu i teraz chciałby z rodziną wrócić do Polski i zamieszkać w tym domu. Jednakże pojawił się problem, gdyż po tych pierwszych 5 latach, sąsiad postanowił sam opłacać te podatki z zamiarem późniejszego nabycia nieruchomości na własność. Pojawił się problem, gdyż sąsiad uważa teraz, że zasiedział tę nieruchomość i jest jej właścicielem skoro Pan Jarosław się nią wcale nie interesował.

Porada: Zasiedzenie uregulowane jest w art.172, w tym przypadku Pana sąsiad był od początku w złej wierze, gdyż zaczął płacić te podatki tylko w celu późniejszego zasiedzenia i nabycia nieruchomości na własność.

   Jednakże mimo tej złej wiary nie wykluczałoby to mu nabycie tej nieruchomości. Jednakże decydujące znaczenie ma tutaj fakt, że przez pierwsze 5 lat Pan płacił te podatki, więc Pana sąsiad nie ma podstaw do zasiedzenia gdyż nie minęło w tym przypadku ustawowe 30 lat. Skoro Pan płacił przez 5 lat, a minęło teraz 30 lat od wyjazdu, więc sąsiad posiadał tylko przez 25 lat ,a nie wymagane 30 lat jak  przewiduje to
art.172 par.2. A więc podsumowując nie zaszły przesłanki przewidziane w artykule dotyczącym zasiedzenia nieruchomości chociażby w złej wierze. Tak więc nadal Pan pozostaje jej właścicielem.

Opis problemu: Do BPO zadzwonił Klient z pytaniem czy szkoła językowa w wypadku rezygnacji przez niego z kursu ma prawo do nie zwrócenia mu całości wpłaconej przez niego kwoty?

Porada: Zgodnie z art. 3853 pkt 12 Kodeksu cywilnego za zakazane uznaje się klauzule umowne, które wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub w części, jeśli osoba taka zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Postanowienia umowne ograniczające konsumentom prawo do wypowiadania umów oraz ograniczające zwracane im kwoty znajdują się w rejestrze klauzul, niedozwolonych który jest dostępny na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (np. klauzula wpisana pod nr 917). Klient powinien skierować za zwrotnym potwierdzeniem odbioru do szkoły pismo w którym powołuje się za w/w przepis i rejestr klauzul z żądaniem zwrócenia kwoty wpłaconej z wyłączeniem faktycznie poniesionych kosztów związanych z przygotowaniem umowy oraz przeprowadzeniem faktycznie odbytych  lekcji.